• Current

Οι αγχώδεις διαταραχές συναντώνται πολύ συχνά στην παιδική και εφηβική ηλικία. Το ποσοστό εμφάνισης στα παιδιά και στους εφήβους υπολογίζεται ότι φτάνει το 5-10% (Klein and Pine, 2002).

Συχνά τα παιδιά με άγχος παραπονιούνται για πόνους στην κοιλιά ή/και στο κεφάλι, κλαίνε, έχουν έντονα ξεσπάσματα νεύρων και είναι ευερέθιστα. Μπορεί να αρνούνται πεισματικά να κάνουν συγκεκριμένα πράγματα, όπως να πάνε στο σχολείο ή να πάνε για ύπνο και ενδέχεται διάφορες καθημερινές δραστηριότητες να γίνουν εφιάλτης τόσο για τα ίδια όσο και για την υπόλοιπη οικογένεια. Σε αρκετές περιπτώσεις, εξαιτίας των παραπάνω εκδηλώσεων, ένα παιδί με άγχος μπορεί να δίνει την εικόνα ενός απείθαρχου ή ανυπάκουου παιδιού. Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να προσπαθούν να εντοπίζουν το γιατί το παιδί συμπεριφέρεται με ένα συγκεκριμένο τρόπο.

 

Οι βασικές διαταραχές άγχους που συναντώνται στα παιδιά και στους εφήβους είναι οι παρακάτω:

 

Διαταραχή Πανικού

Τα βασικά σημεία της διαταραχής αυτής είναι ο υπερβολικός φόβος, οι έντονες σκέψεις που έχει το άτομο ότι πρόκειται να πεθάνει ή να πάθει κάτι σοβαρό και η έντονη επιθυμία να ξεφύγει από τη συγκεκριμένη συνθήκη-κατάσταση. Ταυτόχρονα υπάρχουν σωματικά συμπτώματα, όπως εφίδρωση, αύξηση του καρδιακού ρυθμού, αίσθημα πνιγμονής, αποπροσωποποίηση και αποπραγματοποίηση. Οι κρίσεις πανικού μπορεί να εμφανιστούν απότομα είτε σε μία συνθήκη που προκαλεί φόβο είτε και εντελώς ξαφνικά.

Τα παιδιά που έχουν περάσει ένα επεισόδιο πανικού, συνήθως, φοβούνται μήπως τους ξανασυμβεί κάτι αντίστοιχο στο μέλλον και μπορεί να αποφεύγουν να κάνουν διάφορα πράγματα (να βγουν έξω, να πάνε σχολείο, να μείνουν μακριά από τους γονείς τους).

 

Ειδική Φοβία

Η ειδική φοβία είναι ένας επίμονος και υπερβολικός φόβος για ένα συγκεκριμένο αντικείμενο ή κατάσταση. Οι πιο συνηθισμένοι φόβοι που συναντώνται είναι οι φόβοι για συγκεκριμένα ζώα, για φυσικά φαινόμενα (π.χ. αστραπές), για το αίμα, το σκοτάδι κ.α. Αξίζει να σημειωθεί ότι το παιδί, στα διάφορα στάδια της ανάπτυξής του, παρουσιάζει διάφορους φόβους οι οποίοι είναι αναπτυξιακά αναμενόμενοι και φυσιολογικοί. Το εάν και πότε θα χρειαστεί να αναζητηθεί βοήθεια από κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας θα εξαρτηθεί από το πόσο έντονος και επίμονος είναι ο φόβος και από το πόσο επηρεάζει τη λειτουργικότητα του παιδιού.

 

Μετατραυματική Διαταραχή

Κύριο χαρακτηριστικό της μετατραυματικής διαταραχής αποτελεί η εμπειρία ενός τραυματικού γεγονότος. Μετά την έκθεση στο τραυματικό αυτό γεγονός παρατηρείται ότι το άτομο αναβιώνει το συμβάν αυτό (πολλές φορές στα παιδιά η αναβίωση γίνεται και μέσα από το παιχνίδι ή τη ζωγραφική) ή έχει πολλές εισβάλουσες σκέψεις, όνειρα που σχετίζονται με το γεγονός αυτό και σε κάποιες περιπτώσεις το άτομο αποφεύγει μέρη, ανθρώπους ή καταστάσεις που με κάποιον τρόπο του επαναφέρουν μνήμες. Συνήθως το άτομο χρειάζεται να προσπαθήσει πολύ για να αποφύγει ή να σταματήσει της εισβάλουσες σκέψεις. Επίσης, ενδέχεται να παρατηρηθούν δυσκολίες στη συγκέντρωση, διαταραχές στον ύπνο, σωματικά συμπτώματα, όπως πονοκέφαλοι κ.α.

 

Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή

Κύριο χαρακτηριστικό είναι η υπερβολική ανησυχία για διάφορες καταστάσεις που αφορούν διάφορους τομείς όπως η σχολική επίδοση, η εμφάνιση, η υγεία των ίδιων και των υπολοίπων μελών της οικογένειας κ.λ.π. Για να δοθεί η διάγνωση θα πρέπει να υπάρχουν αναφορές για μείωση της λειτουργικότητας του παιδιού ή έντονη υποκειμενική ενόχληση. Παράλληλα, θα πρέπει να υπάρχουν και σωματικά συμπτώματα που συνδέονται με την ανησυχία (π.χ πονοκέφαλος).

 

Κοινωνική Φοβία

Το κύριο χαρακτηριστικό της κοινωνικής φοβίας είναι το άγχος του παιδιού σε κοινωνικές καταστάσεις εξαιτίας του φόβου του ότι θα περιέλθει σε κατάσταση αμηχανίας ή σύγχυσης ή ότι θα συμπεριφερθεί με ακατάλληλο τρόπο ή ότι θα εκτεθεί στον εξονυχιστικό έλεγχο των άλλων. Το παιδί είτε προσπαθεί να αποφύγει αυτές τις καταστάσεις είτε τις υπομένει με μεγάλη δυσκολία.

 

Άγχος αποχωρισμού

Κύριο χαρακτηριστικό είναι το έντονο άγχος που βιώνει το παιδί πριν από επικείμενο πραγματικό ή φανταστικό αποχωρισμό από τα άτομα με τα οποία έχει αναπτύξει συναισθηματικό δεσμό. Το άγχος αποχωρισμού μπορεί να πάρει και τη μορφή της σχολικής άρνησης, η οποία αναφέρεται στη δυσκολία του παιδιού να παρακολουθήσει ή να παραμείνει στο σχολείο εξαιτίας του φόβου του αποχωρισμού. Πολλές φορές τα παιδιά εκδηλώνουν δυσκολία στον ύπνο, παραπονιούνται για σωματικά ενοχλήματα και έχουν επίμονη και έντονη ανησυχία ότι κάτι κακό θα συμβεί στα πρόσωπα με τα οποία έχουν αναπτύξει συναισθηματικό δεσμό.

 

Εκλεκτική αλαλία/ Επιλεκτική Βωβότητα

Χαρακτηρίζεται από την αδυναμία του παιδιού να μιλήσει σε συγκεκριμένα πολύ σημαντικά κοινωνικά πλαίσια και καταστάσεις, παρόλο που η ανάπτυξη του λόγου κρίνεται φυσιολογική τόσο σε επίπεδο αντίληψης όσο και έκφρασης. Πρέπει να διαχωριστεί με ιδιαίτερη προσοχή από άλλες αναπτυξιακές διαταραχές που συνδέονται με προβλήματα στην επικοινωνία (π.χ. διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή).

 

Η Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή (Ψ-Κ Δ)

Η Ψ-Κ Δ χαρακτηρίζεται από αγχογόνες επίμονες, επαναληπτικές και παρεισφρητικές ιδέες  ή νοητικές εικόνες (εμμονές) που οδηγούν σε συγκεκριμένες συμπεριφορές ή σκέψεις (καταναγκασμοί) που στόχο έχουν να εξουδετερώσουν τις αρχικές παρεισφρητικές σκέψεις, αποφεύγοντας το επιπλέον άγχος ή άλλες φοβικές συνέπειες. Ιδιαίτερα στα παιδιά, μία καταναγκαστική πράξη που συναντάται συχνά είναι το επαναλαμβανόμενο και τελετουργικό πλύσιμο χεριών και ο επίμονος και επαναλαμβανόμενος έλεγχος συγκεκριμένων πραγμάτων (π.χ. ελέγχουν ξανά και ξανά εάν έχουν κλειδώσει την πόρτα). Και οι δύο αυτές συμπεριφορές έχουν σα στόχο την πρόληψη ενός καταστροφικού γεγονότος (π.χ. το πλύσιμο των χεριών στοχεύει στο να μην κολλήσουν κάποια ασθένεια και ο έλεγχος του εάν είναι κλειδωμένη η πόρτα στοχεύει στο να αποτρέψουν μία διάρρηξη). Τόσο οι εμμονές όσο και οι καταναγκασμοί απορροφούν πολύ από το χρόνο του παιδιού και παρεμβαίνουν σημαντικά στη λειτουργικότητά του.

 

PrintEmail