• Current

Εφηβεία

 

   Η εφηβεία είναι το διάστημα ανάμεσα στην παιδική ηλικία και στην ενηλικίωση. Είναι εκείνη η περίοδος ζωής κατά την οποία το άτομο πρέπει να περάσει από την εξάρτηση στην ανεξαρτησία, στην αυτονομία και στην ωριμότητα. Το νέο άτομο δεν είναι πιο μόνο ένα μέλος της οικογένειάς του, αλλά σταδιακά γίνεται και μέλος της ομάδας των συνομηλίκων του και μαθαίνει να στέκεται μόνος του σαν ενήλικας.

    Οι αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στην εφηβεία εξαρτώνται και από το πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει ο/η έφηβος .

    Η εφηβεία θέτει κάποιες προκλήσεις οι οποίες είναι βιολογικές, γνωστικές, συναισθηματικές, ψυχολογικές και κοινωνικές. Εάν το νεαρό άτομο δεν καταφέρει να ανταποκριθεί σε αυτές τις προκλήσεις τότε μπορεί να υπάρξουν ψυχολογικές, συναισθηματικές και συμπεριφορικές επιπτώσεις.

 

Ειδικότερα, οι αλλαγές αυτές είναι:

Α. Βιολογικές: έναρξη της ήβης. Η ήβη είναι το σύνολο των βιολογικών αλλαγών που οδηγούν στη σεξουαλική ωρίμανση, συνοδεύεται από την έκρηξη της ανάπτυξης, στη διάρκεια της οποίας, τα αγόρια και τα κορίτσια φτάνουν περίπου στο 98% του ενήλικου μεγέθους του. Τόσο γενετικοί όσο και περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν την έναρξη της ήβης. Η ηλικίας στην οποία παρατηρείται η βιολογική ωρίμανση επηρεάζει την κοινωνική θέση του παιδιού απέναντι στους συνομηλίκους και στους ενήλικες. 

• Παρατηρούνται αλλαγές στο σώμα, στην εμφάνιση

• Παρατηρείται αύξηση της σεξουαλικής επιθυμίας και της σεξουαλικής διέγερσης, αλλαγή στα αναπαραγωγικά όργανα, ορμονικές αλλαγές.  

 

Β. Συναισθηματικές αλλαγές: αποδίδονται τόσο στις ορμονικές αλλαγές που βιώνει ο/η έφηβος αλλά και σε αλλά σημαντικές αλλαγές που συμβαίνουν και αφορούν τις κοινωνικές του σχέσεις, τις στάσεις του και τις απόψεις του και την αντίληψη του εαυτού του.

 

Γ. Γνωστικές αλλαγές:

♦ Ανάπτυξη της ικανότητας της αφηρημένης σκέψης: ο έφηβος μπορεί να κατανοήσει και να επεξεργαστεί αφηρημένες έννοιες, θεωρίες και ιδέες.

♦ Σκέψεις ότι είναι μοναδικοί, άτρωτοι, παντοδύναμοι, και ότι δεν μπορούν να πάθουν τίποτα και να πληγωθούν.

♦ Νέοι και πιο σύνθετοι τρόποι επεξεργασίας πληροφοριών. Τυπική νόηση: Το άτομο αποκτά την ικανότητα να σκέφτεται συστηματικά όλες τις λογικές λύσεις ενός προβλήματος.

♦ Ικανότητα κριτικής σκέψης.

♦ Αύξηση δημιουργικής σκέψης

 

Δ. Ψυχολογικές αλλαγές:

◊Διαμόρφωση της προσωπικής ταυτότητας

Τι εξυπηρετεί η προσωπική ταυτότητα:

  1. Βοηθά το άτομο να κατανοήσει ποιος είναι
  2. Δίνει νόημα και κατευθύνει μέσω της δέσμευσης, των αξιών και των στόχων
  3. Παρέχει την αίσθηση του προσωπικού ελέγχου και της ελεύθερης βούλησης
  4. Διευκολύνει την αναγνώριση των δυνατοτήτων του και δίνει μία αίσθηση των μελλοντικών του επιλογών και προοπτικών

Ατομικοποίηση: ενώ το παιδί είναι μαζί με τους γονείς και την οικογένειά του, ο/η έφηβος αποκτά το δικό του προσωπικό χώρο σαν ένα ξεχωριστό άτομο.

 

Ε. Κοινωνικές αλλαγές: αφορούν τη διαδικασία της κοινωνικοποίησης η οποία συνδέεται με την ένταξη του εφήβου στο κοινωνικό σύνολο. Στην πραγματικότητα η διαδικασία της διαμόρφωσης της προσωπικής ταυτότητας και η διαδικασία της κοινωνικοποίησης είναι άμεσα συνδεδεμένες και αλληλοεξαρτώμενες.

 

   Η κοινωνία, οι γονείς, η οικογένεια και οι συνομήλικοι έχουν προσδοκίες από τον έφηβο. Αυτές οι προσδοκίες βασίζονται στην υπόθεση ότι ο έφηβος γίνεται τώρα ένα άτομο ικανό να αλλάξει τη συμπεριφορά του σε συνδυασμό με τις ψυχολογικές και τις γνωστικές αλλαγές που βιώνει.

 

Κατά την εφηβεία σημειώνονται 4 κύριες αλλαγές ως μέρος της αναδιοργάνωσης της κοινωνικής ζωής:

  1. οι έφηβοι περνούν περισσότερο χρόνο με τους συνομηλίκους τους
  2. η καθοδήγηση των ενηλίκων μειώνεται και γίνεται πιο έμμεση
  3. οι συναλλαγές μεταξύ των 2 φύλων αυξάνονται αισθητά
  4. η συμμετοχή σε μεγάλες κοινωνικές ομάδες αποκτά σπουδαιότητα 

   Η επιρρέπεια στην κοινωνική πίεση των συνομηλίκων, ιδιαίτερα η πίεση για αντικοινωνική συμπεριφορά, πιστεύεται ότι χαρακτηρίζει τη συμπεριφορά των εφήβων. Βέβαια, οι περισσότεροι έφηβοι δηλώνουν ότι είναι πιο πιθανό να υποκύψουν στην πίεση των συνομηλίκων όταν πρόκειται για κοινωνικά αποδεκτή συμπεριφορά παρά όταν πρόκειται για αντικοινωνική συμπεριφορά. Όσο μεγαλύτερη, όμως, πίεση βιώνουν οι έφηβοι τόσο πιο πιθανό είναι να υποκύψουν σε αυτή. Η ευαισθησία στην πίεση των συνομηλίκων φαίνεται να κορυφώνεται στην ηλικία των 15 ετών.

 

Τα επτά επιτεύγματα της εφηβείας

  1. αποδοχή του σώματος και της σεξουαλικότητάς του
  2. δημιουργία σχέσεων με συνομηλίκους και των δύο φύλων
  3. επίτευξη συναισθηματικής ανεξαρτησίας από τους γονείς
  4. επιλογή και προετοιμασία για εύρεση επαγγέλματος
  5. ανάπτυξη των απαραίτητων γνωστικών δεξιοτήτων, αναγκαίες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της κοινωνίας
  6. απόκτηση κοινωνικά υπεύθυνων προτύπων συμπεριφοράς
  7. διαμόρφωση των αξιών σε συμφωνία με τις αντίστοιχες της κοινωνίας.

 

 

 

PrintEmail